Doba kada se Grci još nisu smatrali vladarima Makedonije

Za današnju Grčku Aleksandar Veliki i njegov otac Filip II, veliki vladari antičke Makedonije, važan su dio istorijske baštine, ali drevni Grci nisu bili njima toliko oduševljeni.

Vlade Atine i Skoplja uz pomoć izaslanika UN-a Metjua Nimeca poslednjih nedelja intenzivno pokušavaju da reše višedecenijski spor oko imena države Makedonije.

Prvi gest dobre volje makedonskog premijera Zorana Zaeva sastojao se u objavi da će skopska međunarodna luka i glavna saobraćajnica u zemlji, obe nazvane “Aleksandar Veliki”, promijeniti ime.

Makedonski vladar Filip II bio je u 4. veku pr.n.e. neprijateljska figura za grčke gradove koji su se protiv njega borili deset godina.

Filip II, general i vješti diplomata koji je od Makedonije, danas sjeverne regije u Grčkoj, napravio regionalnu supersilu oko grada Pele, svoju borbu protiv grčkih polisa okrunio je pobjedama protiv Atine i Tebe u Bici kod Heroneje (338 godina pre Hrista).

To je bilo prvi put da se većina kontinentalne Grčke našla pod vlašću jednog čoveka, nakon decenija bratoubilačkih ratova.

“Filip je bio beskrupulozan vođa koji je uspio da nametne makedonsku moć ostatku Grčke izazvavši, jasno, puno antagonizma protiv sebe”, objašnjava Rajnhard Senf, direktor Nemačke arheološke škole u Atini.

U to doba, većina Grka nije smatrala da Makedonci pripadaju helenističkoj kulturi, iako su govorili grčki i obožavali iste bogove.

Za slavnog atinskog govornika Demostena koji je napisao vatrene govore protiv Filipa II, makedonski vladar bio je “barbar”.

“Za Demostena svaka osoba koja se nije slagala s njim bila je ‘barbar’ pa su čak i neki njegovi atinski prijatelji bili za njega ‘barbari’”, kaže Stefan Miler, profesor emeritus s kalifornijskog unuiverziteta Berkli.

Međutim, stari Makedonci imali su veliki respekt za grčku kulturu.

Filipov sin i nasljednik Aleksandar divio se Homerovoj Ilijadi, a otac mu je za učitelja angažovao slavnog atinskog filozofa Aristotela.

“Helenistička kultura cijenila se i razvijala na makedonskom dvoru od V vijeka prije Hrista”, podsjeća Senf.

Kao i njegovi makedonski preci, Filip je čak učestvovao na antičkim Olimpijskim igrama, iako su uobičajeno bile rezervisane isključivo za Grke.

Filipovi konji pobijedili su triput zaredom na Igrama, a kasnije je vladar dao da se na Olimpu, na jugu Grčke, podigne impozantan spomenik – Filipejon, posvećen Zevsu.

“Može se reći da je grčko porijeklo makedonskih vladara bilo opšte prihvaćeno u V vijeku pre Hrista”, primećuje Miler, jer su ih doživljavali kao potomke poluboga Herakla, junaka grčke mitologije.

Sasvim je drugačije bilo s njihovim podanicima.

“Makedonce Grci nisu smatrali Grcima i, koliko znamo, krajem klasičnog razdoblja (IV veka), jedino je vladareva porodica bila primana na Olimp” podseća Senf koji vodi istraživanja na tom području.

Nakon njegovog oca, podvizi Aleksandra Velikog obilježili su vrhunac grčkog kulturnog uticaja i moći u srednjoj i istočnoj Aziji, kao i u sjevernoj Africi. Njegovo carstvo bilo je jedno od najvećih u istoriji.

Tokom tri vijeka Aleksandrovi nasljednici nastavili su da dominiraju velikim područjima današnjeg Egipta, Turske, Sirije, Avganistana i Indije.

Potom su Rimljani osnovali, mnogo kasnije, veliku provinciju nazvanu Makedonija koja je obuhvatala djelove današnje Albanije, Makedonije i Bugarske.

 

Izvor: National Geographic

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *