Ovo su posledice donošenja Zakona o saradnji sa NATO paktom!

 

Srpski sabor Zavetnici ovom prilikom razotkriva posledice koje bi nastupile ukoliko predsednik Republike Srbije donese Ukaz o proglašenju Zakona o potvrđivanju Sporazuma između Vlade Republike Srbije i NATO saveza o saradnji u oblasti logističke podrške, usvojenog 12. 02 .2016. godine većinom glasova poslanika na sednici Narodne Skupštine Srbije.

Pomenuti sporazum koji predstavlja nadgradnju i jačanje političkih i tehničko-operativnih odnosa Srbije i NATO saveza, započetih sklapanjem SOFA sporazuma sa SAD 2006. godine i usvajanjem IPAP sporazuma sa NATO paktom 2015. godine nalaže Republici Srbiji mnoštvo konkretnih pravnih obaveza čije izvršenje bi ozbiljno narušilo same temelje ustavno-pravnog uređenja naše države, ugrozilo elementarna ljudska prava građana Srbije, dovelo u pitanje sposobnost Republike Srbije da na svom teritoriju osigura sprovođenje državnog suvereniteta i zaštitu teritorijalnog integriteta, a u konačnoj meri dovelo i do ozbiljnog pogoršanja međunarodnog položaja i diplomatskog ugleda naše države u međunarodnoj zajednici.

Prvu u nizu posledica koje bi mogle nepovoljno da utiču na pravno-politički položaj Republike Srbije prilikom realizacije Sporazuma sa NATO paktom nalazimo već u odredbi člana 2 samog Sporazuma koja utvrđuje osnovne principe saradnje u oblasti logističke podrške. Naime, tekst odredbe navodi snabdevanje, održavanje, nabavku robe i usluga, prevoz, kontrolu konfiguracije i tehničku pomoć kao načine saradnje Srbije i NATO pakta, ali u isto vreme dopušta i mogućnost proširenja načina saradnje, ne navodeći nikakva objektivna merila prema kojima je moguće odrediti i ograničiti obim i intenzitet same saradnje. Nesumnjivo je da ovakva odredba ide u korist politički, ekonomsko i vojno jače strane Sporazuma, što je u ovom slučaju NATO pakt koji može bukvalno da iznudi sebi povoljne načine saradnje, bez obzira na interese suprotne strane, Republike Srbije. To znači da je hipotetički moguće da načini i konkretne radnje kroz koje se bude sprovodio sporazum budu u suprotnosti sa srpskim nacionalnim i državnim interesima. Sporazum kao međunarodni ugovor ne sme da sadrži ovakve formulacije koje negiraju principe pravne određenosti, sigurnosti i načelo da se svi ugovori izvršavaju u dobroj veri.

U nastavku ispostavljamo odredbe člana 4 i 9 Sporazuma prema kojima se Republika Srbija obavezuje da će snositi troškove u oblasti podrške ili usluga koje zatraži od agencija NSPO i koje pruži NSPO, kao i troškove koji nastanu u slučaju prestanka važenja iz člana 14. Sporazuma. Vlada Republike Srbije snosi i sve rizike koji su svojstveni pružanju te podrške ili usluga kao i finansijske obaveze u pogledu troškova koji nastanu iz ili u vezi sa bilo kojom pravnom odgovornošću koju može da ima NATO i/ili NSPO, odnosno NSPA, prilikom izvođenja aktivnosti i/ili usluga koje zatraži Vlada Republike Srbije.  Ni pod kojim uslovima ovaj sporazum ne povlači odgovornosti za NATO i njegove agencije. Imovina i osoblje NATO trupa oslobađaju se svih oblika državnih poreza i carina.

Ovakvom ekonomskom klauzulom prema kojoj strane vojne trupe za prevoz vojnog materijala i za obavljannje drugih delatnosti nisu u obavezi da plate dažbine i carine već im se sve to omogućava besplatno, sporazum narušava temelje ekonomske egzistencije srpske države, jer su naši državni organi u obavezi da kriju te troškove, iako bi to moglo da znači smanjenje sociajlnih primanja onim građanima koji su u ozbiljnoj socijalnoj krizi. Tako nešto je u uslovima ekonomske krize i lošeg privrednog rasta naše ekonomije u najmanju ruku krajnje neodgovoran potez! Navedenim postupanjem država bi ujedno grubo narušila i ustavno pravo građanina na socijalnu zaštitu iz člana 69 Ustava Republike Srbije. Očigledno je da bi obavezivanje na ovakve odredbe imalo direktne negativne posledice na finansijsku i širu socijalnu stabilnost Republike Srbije.

Neophodno je istaći i sadržaj odredbi 5. i 10. člana Sporazuma koje suštinski znače odricanje od pravne zaštite u slučaju da se upotrebom sredstava ili delovanjem stranih vojnih trupa prouzrokuje materijalna ili bilo koja druga vrsta štete (pa i ona sa smrtnim ishodom) građanima Srbije ili objektima u njihovom vlasništvu. Ovim odredbama Republika Srbija uskraćuje svojim građanima pravo na pravnu sigurnost i zaštitu, a osoblju NATO snaga faktički pruža pun diplomatski imunitet što znači da su izuzeti od svakog oblika krivične, materijalne i prekršajne odgovornosti. Ovim se svesno uskraćuje ustavno pravo građana na pravično suđenje (član 32 Ustava), pravo na nepovredivost njihovog fizičkog i psihičkog integriteta, pravo na slobodu i bezbednost (član 25 i 27 Ustava) kao i osnovno ljudsko pravo na naknadu štete (član 35 Ustava). Pored Ustava ovakav sporazum u potpunosti negira i prava građana koja proizilaze iz Evropske konvencije o ljudskim pravima.

Štaviše, usvajanjem ovog Sporazuma aktuelizuje se i mogućnost primene odredbe SOFA sporazuma prema kojoj se u veoma maloj meri inače pruža mogućnost ograničene materijalne odgovornosti stranih vojnika za štetu, nanetu našim građanima, ali samo pod uslovom, da se za pravnu procenu te štete upotrebi zakonodavstvo države čije državljanin je strano vojno lice! Ovakvim zahtevom se u potpunosti ignoriše ustavna obaveza državnih organa RS da na srpskom teritoriju primenjuju isključivo srpsko zakonodavstvo.

Podsetimo isto tako da ovakvo široko tumačenje diplomatskog imuniteta nije u skladu ni sa Bečkom konvencijom o diplomatskim odnosima koja zahteva da se pojam “imuniteta” tumači krajnje restriktivno i da se pruža samo osobama sa diplomatskim statusom, kojima je takav imunitet neophodan za neometano vršenje svoje funkcije. Sa pravom se pitamo na osnovu kojih kriterijuma se stranim vojnicima pruža pun imunitet i u čemu se to njihov položaj izjednačava sa najvišim diplomatskim predstavnicima stranih zemalja?

U nastavku treba se osvrnuti i na odredbu člana 15 pomenutog Sporazuma u skladu sa kojom se Republika Srbija unapred odriče mogućnosti da se u slučaju kršenja Sporazuma od strane NATO pakta obrati nezavisnom sudskom organu što dovodi do toga da bi za sve sporove mogao biti nadležan relevantni organ NATO saveza koji može bez ikakvih prepreka da presudi na štetu Srbije i njenih građana. Ovakva klauzula prema kojoj se NATO savezu zapravo pruža sudski imunitet u odnosu na domaće, srpske sudove upitna je i sa stanovišta međunarodnog prava i njegovih odredbi o odgovornosti NATO saveza za poslove i radnje komercialnog, privatnopravnog karaktera, koji bi proistekli iz primene Sporazuma. Naime, moglo bi doći do situacije da NATO namerno prekrši obaveze do Republike Srbije znajući da neće biti podvrgnut nikakvim sankcijama. Ovim se u potpunosti podriva srpski sudski poredak i ruši sistem međunarodnog prava koji počiva na suverenitetu kao osnovnom postulatu međunarodnih odnosa.

Prema odredbama spornog Sporazuma NATO trupama kao stranim vojnim licima omogućava se slobodno i nesmetano kretanje preko celokupne srpske teritorije što predstavlja grubo kršenje odredbi 2 i 8 državnog Ustava i principa o teritorijalnoj nepovredivosti i zaštiti državnih granica. Pripadnicima NATO snaga omogućava se neograničen pristup svim državnim i privatnim objektima u kojima se radi, uključujući i one u kojima se vrše ispitivanja i probe što je neviđeni atak na ustavno pravo nepovredivosti stana i ostalih privatno-poslovnih prostorija iz člana 40 državnog Ustava.

Sporazumom se takođe pruža mogućnost razmene poverljivih informacija kao i osnov za uništenje ostataka oružanih sredstava srpske vojske što bi moglo ozbiljno da degradiše srpsku vojno-obaveštajnu strukturu i ugrozi bezbednost čitave države i naroda.

Na osnovu svega gore navedenog dolazi se do neupitnog zaključka da bi konačno usvajanje i proglašenje ratifikacionog zakona prouzrokovalo niz neustavnih posledica koje bi nanele nepopravljivu štetu vojno-bezbednosnom i ekonomskom suverenitetu Republike Srbije, drastično smanjile njen odbrambeni potencijal, narušile osnovne postulate pravne države i našu državu pretvorile u golog izvršioca vojnih dejstava država članica NATO pakta što bi ujedno značilo i svesno ignorisanje skupštinske Rezolucije o vojnoj neutralnosti i slabljenje privrženosti Srbije poštovanju međunarodnog mira i obavezujućih normi Povelje UN i odluka SB UN o suzbijanju učešća u ratnim konfliktima širom sveta.

Danijel Igrec, član GO Srpskog sabora Zavetnici

Preuzeto: zavetnici.rs

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *